معرفی گران قیمت ترین مواد اولیه عطرسازی

آیا تاکنون از خود پرسیده اید که چرا عطر و ادکلن های مختلف موجود در بازار قیمت های متفاوتی دارند؟ چرا برخی از عطرها بسیار گران قیمت هستند و در عوض برخی دیگر قیمت پایینی دارند!؟ حتما در ذهن خود پاسخ های گوناگونی به این سوال داده اید. از نام و اعتبار شرکت سازنده گرفته تا متریال استفاده شده و البته گران فروشی فروشنده! همه اینها به نوبه خود می تواند درست باشد. اما مهمترین آنها قیمت بالای برخی متریال و مواد اولیه ای است که از قضا در کمپانی های لوکس و معتبر از این مواد استفاده می‌شود.

یکی از مهم‌ترین دلایل گران بودن عطرهای لوکس کمیاب بودن برخی مواد اولیه و استخراج آنها با استفاده از روش‌های پرهزینه است. عطر سازان برجسته شاغل در کمپانی های لوکس عطرسازی، این مواد گرانبها را معمولاً در قلب ترکیبات عطرهای لاکچری قرار می‌دهند و با استفاده از آنها رایحه‌هایی فوق العاده جذاب، خاص و منحصر به فرد خلق می‌کنند.

در ادامه این یادداشت می‌خواهیم تعدادی از این متریال گران قیمت را به شما معرفی کرده و درباره چگونگی استخراج و علت قیمت بالای آنها صحبت کنیم. با ما همراه باشید…

عنبر سائل

عنبر سائل یکی از گران قیمت‌ترین ترکیبات عطری محسوب می‌شود. عنبر که به آن کهربای خاکستری، گنج دریا و طلای شناور نیز گفته می‌شود، تثبیت‌کننده‌ای بسیار گران‌بهاست و جالب است بدانید که از دستگاه گوارشی نهنگ عنبر به دست می‌آید! البته چگونگی شکل‌گیری عنبر سائل در دستگاه گوارشی نهنگ عنبر هنوز ناشناخته است، و این ماده کمیاب و شگفت آور به هیچ عنوان در دستگاه گوارش سایر گونه‌های نهنگ، مانند نهنگ کوتوله نیز پیدا نمی‌شود. و جالب تر این است که تنها حدود یک درصد از کل نهنگ‌های عنبر این ماده را ترشح می‌کنند.

تصورش را بکنید، چقدر کمیاب! و این کمیابی دلیل اصلی قیمت سرسام آور عنبر سائل و همه عطرهایی است که این ماده در ترکیبشان وجود دارد. در حال حاضر قیمت هر پوند (۴۵۳ گرم) عنبر سائل حدود ده هزار دلار است. عنبر سائل به دلیل ماندگاری فوق‌العاده‌اش در ترکیبات عطر، شناخته می‌شود و می‌تواند کیفیت و ماندگاری سایر نت های بویایی را نیز بهبود ببخشد.

امروزه به دلیل کمیابی (و البته مسائل قانونی) ممکن است به جای عنبر سائل از یک نسخه مصنوعی آمبروکسان که از یک مولکول طبیعی در گیاه مریم گلی ساخته می شود استفاده شود. این ماده تا حدودی می تواند نقش کلیدی عنبر سائل را در ترکیب عطرها بازی کند و البته استفاده از آن قیمت نهایی محصول را چه طرز چشم گیری پایین می آورد.

چند نمونه از عطرهایی که نت کمیاب عنبر در طراحی آن ها به کار رفته است عبارتند از: لویی ویتون امبر نومد ، فرانسیس کورکجان باکارات رژ ، کرید اونتوس مردانه

گل رز بلغاری

گل رز علاوه بر اینکه یکی از سنبل های زیبایی در اکثر فرهنگ ها و یکی از زیباترین گل‌های طبیعت است، ترکیبی غنی، عمیق و پر کاربرد در عطر سازی نیز هست. برای تقطیر و استخراج یک پوند (۴۵٣ گرم) روغن گل رز بلغاری که به طلای مایع معروف است از حدود 10,000 پوند گلبرگ رز استفاده می شود.

گل رز بلغاری فصل برداشت بسیار کوتاهی دارد (از اواسط اردیبهشت تا اواسط خرداد). برداشت گل رز بلغاری هر ساله در دره گل رز واقع در جنوب کوه های بالکان در بلغارستان صورت می‌گیرد. این برداشت که توسط زنهای محلی انجام می شود باید به سرعت و بلافاصله پس از تاریکی آفتاب شروع و قبل از طلوع آفتاب فردا به پایان برسد. هر گل باید با دقت چیده شود، در سبدی از جنس بید قرار گیرد و به سرعت به کارخانه تقطیر منتقل شود.

در حال حاضر هر 8/1 انس از این ماده بیش از ٢٣٠ دلار ارزش دارد که مبلغ بالا و قابل توجهی است. رایحه گل رز بلغاری علاوه بر صنعت عطر سازی و در طراحی عطرهای لوکس به وفور در کرم های مراقبت از پوست و لوسیون ها نیز کاربرد دارد.

پاکو رابان وان میلیون دلار ، لانکوم ترزور میدنایت رز ، دیور هوم اینتنس چند نمونه از عطرهایی هستند که نت غنی و کمیاب گل رز در ترکیبشان به کار رفته است.

کندر

کندر یکی از قدیمی‌ترین روایحی است که توسط بشر مورد استفاده قرار گرفته است. قدمت استفاده از رایحه کندر به بیش از ۶۰۰۰ سال پیش بر می گردد که در گذشته به اندازه وزن طلا ارزش داشته است. کندر در زبان فرانسوی به معنای صاعقه و یا عود خوشبوی ناب تعریف می‌شود. در دنیا بیش از ۶۰۰ گونه درخت بوسولیا (خانواده درخت کندر) وجود دارد. این در حالی است که کندر اصلی تنها از تعداد کمی از این 500 گونه درخت بوسولیا به دست می‌آید.

برداشت کندر صبر و زمان زیادی می طلبد. و این مشقت و کمیابی کندر اصل را به یک ماده بسیار گرانبها تبدیل می‌کند. کارگران موظفند با چاقوهای تیز فلزی، پوسته بیرونی درخت را برش ‌دهند تا رزین (صمغ) معطر داخلش به بیرون تراوش کند. پس از چند هفته، کارگران دوباره برای جمع‌آوری اشک‌های رزینی جاری شده از درخت برمی‌گردند. این اشک‌ها با دقت فراوان و بر اساس کیفیتشان درجه‌بندی شده و در غارهای خنک نگهداری می‌شوند.

در حال حاضر هر لیتر (33.81 اونس مایع) از عنصر گران بهای کندر تا ۶٠٠٠ دلار قیمت دارد. کشور عمان از گذشته‌های دور و دوره امپراطوری روم مهم ترین منبع کندر دنیا بوده است. امروزه نیز منطقه ظفار در این کشور بیشترین حجم کندر را در جهان تولید می‌کند.

چند نمونه از عطرهای نیش که نت گرانبهای کندر در طراحی آنها به کار رفته است، عبارتند از: لویی ویتون ایمجینیشن ، ایو سن لورن وای ، تام فورد توسکان لدر

روغن گل یاسمن

یکی دیگر از گرانترین ترکیبات عطری، روغن گل یاسمن است. تهیه عصاره و اسانس این گل کاری بسیار زمان بر و پر هزینه است. برای تهیه تنها نیم کیلوگرم اسانس مطلق گل یاسمن به چیزی در حدود ۱۰۰۰ کیلوگرم گل نیاز داریم.

شکوفه های یاسمن فقط در شب شکوفا می‌شوند و از طرفی گلبرگ های آن از ظرافت و شکنندگی بسیار بالایی برخوردارند. این مساله برداشت یاسمن را به کاری حساس و طاقت فرسا تبدیل می کند. برای جلوگیری از له شدن گلبرگ های لطیف یاسمن در طی فرایند چیده شدن، از سبد های مخصوصی که برای این کار تولید می‌شود استفاده می کنند. بعلاوه استخراج روغن و عصاره گیری از این گل باید بلافاصله پس از برداشت و با استفاده از حلال های بسیار غلیظ و‌ گران قیمت (بجای آب) انجام شود.

همه ی اینها قیمت بسیار بالا و‌سرسام آوری را برای اسانس مطلق یاسمن بوجود می آورند. به همین دلیل در بیش از هشتاد درصد عطرهایی که در ترکیبشان روغن یاسمن وجود دارد، از نسخه های مصنوعی و‌ شبیه سازی شده آن استفاده می شود.

اگر بخواهیم چند نمونه موفق که در آنها از عصاره گل یاسمن استفاده شده است نام ببریم، می توانیم به عطر جنیفر لوپز استیل ، عطر شنل چنس ، ای ایکس نیهیلو فلور نارکوتیک اشاره کنیم.

روغن بهار نارنج

با اینکه روغن بهار نارنج در بین ترکیبات عطری از شهرت چندان بالایی برخوردار نیست، اما یکی از گران قیمت‌ترین آنها محسوب می‌شود. درخت نارنج به صورتی سنتی و تجاری در هند، مصر، مراکش و تونس کشت می‌شود.

روغن بهار نارنج از تقطیر طاقت فرسا و زمان بر شکوفه‌های درخت نارنج تلخ | Citrus aurantium به دست می‌آید. تا زمان بلوغ و رسیدن این شکوفه ها به مرحله چیده شدن و برداشت حدود ۵ سال زمان لازم است. برای تولید هر یک کیلوگرم روغن بهار نارنج نیز به تقریبا هزار کیلوگرم شکوفه‌ی نارنج تلخ تازه چیده شده با دست نیاز است.

بهار نارنج از رایحه ای سرسبز، فِرِش، شاداب، تر و تازه و انرژی بخش برخوردار است و معمولا در نت اولیه عطرهای با کیفیت مورد استفاده قرار می‌گیرد. این استفاده آغازی خوشایند و شاداب را برای این عطرهای لوکس رقم خواهد زد. بهار نارنج همچنین توسط عطارهای حرفه‌ای برای ایجاد هارمونی‌های منحصر به فرد و آکوردهای پیچیده بویایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از دیگر کاربردهای بهار نارنج می‌توان به صنعت خوراکی و طعم دهنده‌ها اشاره کرد.

چند نمونه موفق که در طراحی آن از رایحه گران قیمت بهار نارنج استفاده شده است، لالیک لامور ، شنل آلور هوم اسپرت و شنل اگویست پلاتینیوم می باشند.

روغن زنبق

روغن پیاز گل زنبق در طول تاریخ همواره جزء یکی از سه ماده اولیه گران قیمت در دنیا بوده است. روغن زنبق با استخراج مولکول‌هایی به نام ایرون از ریشه خشک و آسیاب شده‌ی گیاه زنبق به دست می‌آید. در این فرایند که حدودا ۶ سال به طول می انجامد، از هر ١٠٠٠ کیلوگرم پیازچه زنبق تنها ١.٨ کیلوگرم روغن ریشه زنبق تولید خواهد شد. به همین دلیل هر کیلو گرم از این روغن بین 38000 تا 53000 دلار استرالیا ارزش خواهد داشت.

این روغن از گذشته‌های دور به عنوان نت پایه در عطر سازی و همین طور تثبیت کننده در عطرهای با کیفیت و لوکس مورد استفاده بوده است. تنها چند قطره از عصاره قدرتمند زنبق برای خلق رایحه ای رویایی و فوق العاده خاص و مجلل کافی خواهد بود.

سوسپیرو اکسنتو ، مارلی گالووی و تام فورد گری وتیور چند نمونه از عطرهایی هستند که نت گرانبهای زنبق در ترکیبشان به کار رفته است.

عود

عود کلمه ای عربی و به معنای چوب است. با اینکه استفاده از عود در ترکیبات عطری قدمتی چند هزار ساله دارد، این محصول توانسته جایگاه خود را در صنعت عطرسازی مدرن نیز حفظ کند. این ماده که به آن روغن عود یا آگار وود نیز گفته می شود، از چوب درخت استوایی وحشی به نام آگار استخراج می شود. عود از رایحه ای شیرین و دلچسب و در عین حال قدرتمند و غنی برخوردار است. از این ماده معمولا در نت های پایه و برای پایداری عطر و همچنین تثبیت سایر رایحه های به کار رفته در آن استفاده می‌شود.

صمغ عود از تشکیل نوعی قارچ (کَپَک) در مغزِ ساقه آلوده در درختان آگار واقع در جنگل‌های آسیای جنوب شرقی، هند و بنگلادش بدست می‌آید. در اثر این فرایند رزینی تیره رنگ و با رایحه ای قدرتمند (عود) ایجاد می‌شود. علت ارزش و قیمت بالای این عنصر این است که تنها در ٢ درصد درختان آگار این فرایند اتفاق می‌افتد. و متاسفانه خطر انقراض نیز این درختان را تهدید می‌کند.

در حال حاضر هر کیلوگرم روغن عود با قیمتی بیش از ۵٠٠٠ دلار خرید و فروش می‌شود. به همین دلیل عطر سازان در سالهای اخیر به استفاده از نسخه های مصنوعی و شبیه سازی شده آگار وود روی آورده اند. عطرهای عودی معمولاً رایحه ای چوبی و دودی دارند و به خوبی با روایح گلفام ترکیب می‌شوند تا عطرهایی غنی، ماندگار، دل انگیز و منحصر به فرد بیافرینند.

مثال هایی از عطرهای موفق که در ساختشان از آگار وود استفاده شده عبارتند از: زرجوف الکساندریا 2 ، پارفومز د مارلی هالتان و تام فورد عود وود

چوب صندل

علت قیمت بالای چوب صندل سرعت رشد بسیار پایین درخت آن است. پیش از ۳۰ سال طول می‌کشد تا مغز چوب صندل به ضخامت لازم برای بهره‌برداری برسد. در حال حاضر هر کیلوگرم چوب صندل ۲۰۰ دلار قیمت دارد. قیمت تنه های صندل قرمز نیز بین ۳۰۰۰ تا ۶۰۰۰ دلار به ازای هر کیلوگرم برآورد می‌شود. از دیگر مشخصه‌های چوب صندل کیفیت رایحه و ماندگاری بسیار طولانی مدت و چندین و چند ساله آن است.

مثال هایی از عطرهای موفق که در ساختشان از نت ارزشمند صندل استفاده شده عبارتند از: کازاموراتی زرجوف بوکت آیدل ، لطافه یارا صورتی و مارلی کالان

مشک

از مشک همواره به عنوان رایحه‌ای همه کاره یاد می‌کنند. رایحه‌ای که به خوبی با سایر روایح آمیخته می‌شود و ترکیباتی عمیق، پیچیده و جذاب پدید می‌آورد. این عنصر از رایحه ای چوبی، صمغی، دودی، حیوانی و بالزامیک برخوردار است و عطرهایی غنی، پایدار و با ماندگاری بالا ایجاد می‌کند.

برای به دست آوردن مقداری مشک طبیعی باید یک آهوی مشک نر کشته شود. اما این فعل از طرفی بی‌رحمانه و غیر اخلاقی است و از طرفی نسل این گونه جانوری که تنها در نپال یافت می شود، رو به انقراض است. شکار و تجارت این گونه از آهوها و استفاده از مشک طبیعی آنها از اواخر قرن نوزدهم به طور گسترده و قانونی ممنوع اعلام شد. به همین دلیل درصد بسیار زیادی از مشک هایی که امروزه در بازار خرید و فروش می شوند و در صنعت عطر سازی استفاده می شوند، مصنوعی و شبیه سازی شده هستند. اما متاسفانه هنوز هم شکار چیان غیر مجاز در گوشه و کنار این آهوها را شکار می کنند.

غلاف های مشک در این گونه از آهوها به شکل غده هایی در شکم و نزدیک آلت تناسلی آنها قرار دارند. شکارچیان بعد از کشتن این آهوها دانه هایی از غلاف مشک خشک شده ایجاد می کنند.

عطر فیکورس لاکچری بلک ، عطر زرجوف کازاموراتی لاتوسکا و عطر کایالی وانیلا 28 مثال هایی از عطرهایی هستند که نت ارزشمند مشک در ترکیبشان به کار رفته است.

در این یادداشت از عطریات مهدیس به معرفی چند مورد از گران ترین ترکیبات معطر پرداختیم. حال ضمن اینکه می دانیم چرا برخی از عطرها قیمت بسیار بالایی دارند، با ترکیبات گران قیمت استفاده شده در آنها و همین طور علت این گرانی آشنایی نسبی داریم. از نایاب بودن، خطر انقراض و حتی ممنوعیت صید و برداشت آنها گرفته تا فرآیندهای پیچیده، پر زحمت و زمان بر استخراج و عصاره گیری! همه و همه برخی از ترکیبات عطری را متمایز و ارزشمند تر و عطرهای ساخته شده با آنها را با کیفیت تر و منحصر به فرد تر خواهند کرد.

در یادداشت های بعدی مهدیس پرفیوم سایر مسایل جذاب پیرامون عطر و ادکلن را بررسی و به پرسش های شما پاسخ خواهیم داد. با ما همراه باشید…