بر خلاف تصور بسیاری از مصرفکنندگان، عطر نه نوشیدنی است و نه محلول آرایشی که قبل از مصرف نیاز به تکان دادن داشته باشد . این عادت اشتباه، اگر چه ساده به نظر میرسد، اما در واقع میتواند به ساختار رایحه آسیب بزند و کیفیت عطر را بمرور زمان کاهش دهد.
برای درک درست این موضوع، ابتدا باید بدانیم که عطر چگونه ساخته میشود و چرا نسبت به حرکتهای شدید حساس است.
ساختار عطر؛ تعادل ظریف میان الکل و اسانس
عطر ترکیبی حساب شده از الکل، ترکیبات معطر طبیعی و سنتتیک و تثبیت کننده هاست. این ترکیب در شرایط عادی کاملاً پایدار است و نیازی به هم زدن یا تکان دادن ندارد. تکان دادن شدید شیشه عطر، باعث ورود حجم بیشتری از هوا به داخل مایع میشود و همین موضوع ، آغازگر یک فرآیند مخرب است: اکسیداسیون.
تکان دادن به عطر چه آسیبی می زند؟
وقتی شیشه ی عطر یا ادکلن را تکان میدهید:
- حبابهای هوا داخل مایع ایجاد میشوند
- تماس اکسیژن با ترکیبات معطر افزایش می یابد
- مولکولهای ظریف رایحه دچار شکست و ناپایداری میشوند
نتیجه این اتفاقات میتواند شامل تغییرات مخرب زیر شود :
- تغییر در بوی عطر
- تند شدن یا خفه شدن رایحه
- کاهش پخش بو یا ماندگاری عطر
- کوتاهتر شدن عمر مفید عطر

تکان دادن عطر برای کدام غلظتها بدتر است؟
حالا میرسیم به بخش مهم تر ماجرا: تاثیر تکان دادن عطر در غلظتهای مختلف عطری. دانستیم که همه ی عطرها از تکان دادن آسیب میبینند، اما شدت آسیب در غلظتهای مختلف یکسان نیست.
اکسترا پرفیوم (Extra Parfum)؛ بیشترین آسیب
اکسترا پرفیومها بالاترین درصد اسانس را دارند و طبیعتاً کمترین میزان الکل در آنها استفاده شده است. این یعنی ساختاری متراکمتر، مولکولهایی سنگینتر و حساستر و در نتیجه واکنشپذیری بالاتری نسبت به هوا.
تکان دادن این نوع عطرها میتواند:
- تعادل فرمول آنها را به هم بزند،
- باعث اکسیداسیون سریعترشان شود،
- و رایحه را در مدت زمان کوتاهی تغییر دهد.
برای اکسترا پرفیوم ها، (مثلا اکسترا پرفیوم هایی که در لاین عطر عطریات مهدیس به فروش میرسند) تکان دادن شدید واقعاً مخرب خواهد بود.
پرفیوم (Parfum)
پرفیومها هم شرایطی نزدیک به اکسترا پرفیوم ها دارند. تکان دادن آنها میتواند:
- نتهای ابتدایی را ضعیف کند،
- باعث کاهش شفافیت رایحه شود،
- و باعث شود عطرتان درست باز نشود، یعنی حرکت خطی نتها با مشکل مواجه شود.
ادو پرفیوم (EDP)
ادو پرفیومها به دلیل داشتن الکل بیشتر، در برابر تکان دادن های شدید کمی مقاوم ترند؛ اما همچنان:
- تکان دادن مکرر میتواند پخش بویشان را کم کند،
- در اثر تکان دادن شدید، نتها سریعتر فرسوده میشوند،
- همین طور حرکت خطی نتها با مشکل مواجه میشود و رایحه یکنواخت و تخت میشود.
ادو تویلت (EDT)
در ادو تویلتها به دلیل غلظت پایینتر اسانس روغنی، میزان آسیب کمتر است، اما کماکان تکان دادن عطرها بیضرر نیست. بیشترین آسیب در این غلظت از بین رفتن شادابی نتهای اولیه و کاهش طراوت و شفافیت رایحه است.
اسانس روغنی و عطرهای بدون الکل
جالب است بدانید که تکان دادن روی سلامتی عطرهای کاملا خالص و اسانسهای روغنی نیز تاثیر منفی میگذارد. در اسانسهای روغنی، تکان دادن میتواند باعث برهم خوردن بافت روغنی و اکسید شدن آنها شود، بهخصوص اگر اسانس ها طبیعی باشند.

آیا با تکان دادن شیشه میتوان اصل یا تقلبی بودن عطر یا ادکلن را تشخیص داد؟
یکی از باورهای نادرست و رایج در میان مصرف کنندگان این است که با تکان دادن شیشه ی عطر و بررسی میزان کف یا حباب میتوان به اصل یا تقلبی بودن آن پی برد. در حالیکه این روش هیچ مبنای علمی یا فنی معتبری ندارد. میزان ایجاد کف در عطر به عواملی مانند نوع الکل، غلظت رایحه، دمای محیط، نوع بطری و حتی طراحی افشانه بستگی دارد و نه به اصالت یا تقلبی بودن محصول . از سوی دیگر، تکان دادن شیشه ی عطر برای ایجاد حباب، همانطور که پیشتر اشاره شد، موجب افزایش تماس مایع با هوا و تسریع فرآیند اکسیداسیون میشود؛ موضوعی که بهویژه در غلظتهای بالاتر مانند اکسترا پرفیوم، ادو پرفیوم و اسانسهای روغنی میتواند به تضعیف ساختار رایحه و کاهش کیفیت آن منجر شود. بنابر این، تشخیص اصالت عطر باید بر اساس فاکتورهایی مانند بچکد، بستهبندی، کیفیت چاپ، منبع خرید معتبر و تطابق رایحه انجام شود ، نه با تکان دادن شیشه.
جمعبندی؛ قبل از مصرف خوب تکان ندهید
عطرها برای استفاده نیازی به تکان دادن ندارند. این کار نه تنها کمکی به بهتر شدن رایحه نمیکند، بلکه در بسیاری از موارد، بهویژه در زمینه اکسترا پرفیومها و پرفیومها، باعث کاهش کیفیت و عمر عطر میشود. یعنی اگر میخواهید عطرتان همان بوی روز اول را حفظ کند، پخش بو و ماندگاریش افت نکند و دیرتر دچار تغییر رایحه شود، کافی است شیشه را آرام بردارید و بدون تکان دادن اسپری کنید.





